Bang Maryland đang chính thức triển khai chương trình "Điều trị ngoại trú có hỗ trợ" (AOT - Assisted Outpatient Treatment), bắt buộc những người mắc bệnh tâm thần nặng phải tuân thủ điều trị theo lệnh của tòa án. Mặc dù mục đích là nhằm ngăn ngừa việc tái nhập viện và nguy cơ vướng vào tội phạm do từ chối điều trị, nhưng các tranh cãi xoay quanh việc xâm phạm quyền tự quyết của bệnh nhân và gánh nặng tài chính đối với chính quyền địa phương đang ngày càng lan rộng.
Sở Y tế bang Maryland cho biết chương trình AOT sẽ được triển khai đợt đầu tiên tại thành phố Baltimore, quận Anne Arundel và khu vực Eastern Shore. Chính quyền bang dự kiến sẽ mở rộng chương trình này ra tất cả các khu vực pháp lý trên toàn bang Maryland vào tháng 7 năm 2027 sau giai đoạn thí điểm.
Theo biện pháp này, nhân viên y tế, gia đình, người quen và những người có mối liên hệ với bệnh nhân mắc bệnh tâm thần nặng có thể nộp đơn thỉnh cầu lên tòa án cấp hạt (Circuit Court) yêu cầu điều trị bắt buộc theo lệnh tòa đối với bệnh nhân đó.
Đối với các bệnh tâm thần nặng như rối loạn lưỡng cực hay tâm thần phân liệt, bệnh nhân thường có triệu chứng "mất nhận thức về bệnh", khiến họ không tự nhận biết được sự cần thiết của việc điều trị. Chính quyền bang giữ quan điểm sẽ chấm dứt vòng luẩn quẩn giữa nhập viện và giam giữ bằng cách thúc đẩy điều trị liên tục tại cộng đồng thông qua khuôn khổ pháp lý. Giám đốc Sở Y tế Maryland, bà Meena Seshamani, giải thích: "Chương trình này sẽ là một giải pháp toàn diện giúp thu hẹp khoảng cách giữa việc người bệnh thường xuyên từ chối điều trị và sự phục hồi thực tế của họ."
Tuy nhiên, làn sóng phản đối xung quanh tính cưỡng chế thực tế của luật và khả năng vi phạm nhân quyền cũng không hề nhỏ. Các tổ chức bảo vệ quyền của người khuyết tật đã lên tiếng phản đối mạnh mẽ: "Việc 'điều trị ngoại trú bắt buộc' trái với ý muốn của bệnh nhân xâm phạm nghiêm trọng quyền tự quyết trong y tế", đồng thời "quá trình giám sát và thi hành có thể dẫn đến xung đột với lực lượng công quyền, gây ra những tổn thương tâm lý thứ cấp."
Sự không chắc chắn về mặt hành chính và tài chính cũng là một thách thức lớn. 24 chính quyền địa phương cấp hạt tại Maryland đã từ bỏ việc tự phát triển chương trình riêng do thiếu các hướng dẫn thực thi cụ thể, và chuyển sang ủy thác hoàn toàn việc vận hành cho chính quyền bang.
Thêm vào đó, mâu thuẫn về tài chính đang dần lộ rõ khi chính quyền bang gần đây đã thông qua luật yêu cầu chính quyền các quận gánh 25% chi phí dịch vụ AOT từ năm tài chính 2028 và sẽ tăng mức gánh vác của địa phương lên 100% vào năm 2031.
Hiệp hội các Quận Maryland (MACo) đã phản đối và gọi đây là "sự đùn đẩy chi phí đột ngột mà không có sự tham vấn trước", song cũng cho biết: "Chúng tôi sẽ tìm kiếm các phương án hợp tác với chính quyền bang dựa trên việc cân nhắc toàn diện cả khía cạnh đạo đức lẫn hiệu quả tài chính."