افزایش چشمگیر خطر آتشسوزی در حالت «موتور خاموش» همزمان با افزایش تراکم قطعات الکترونیکی و باتریها
تنها در سال جاری ۱۷ مورد فراخوان برای ۱.۷ میلیون خودرو؛ آمار کل در سراسر آمریکا به ۳.۲ میلیون دستگاه رسید
ارسال هشدار خودروسازان: «خودرو را در فضای باز و دور از ساختمانها پارک کنید»
به تعویق افتادن تعمیرات به دلیل کمبود قطعات؛ بحران پارک خودرو برای ساکنان مجتمعهای مسکونی
با وقوع پیدرپی موارد آتشسوزی با علت نامشخص در خودروهایی که در حال حرکت نبوده، بلکه با موتور خاموش در پارکینگ یا گاراژ متوقف بودهاند، اضطراب و نگرانی رانندگان در آمریکا به اوج خود رسیده است. این پدیده ناشی از افزایش چشمگیر خطر آتشسوزیهای موسوم به «موتور خاموش» (Key-off) است؛ وضعیتی که به دلیل استفاده متراکم از تجهیزات الکترونیکی پیشرفته و باتریهای ولتاژ بالا در خودروهای جدید رخ میدهد، به طوری که حتی در حالت خاموش بودن خودرو نیز احتمال اتصال کوتاه مدارها یا ایجاد حرارت و اشتعال وجود دارد.
از همین رو، مقامات و خودروسازان هشدارهای فراخوان اضطراری متعددی تحت عنوان «پارک در فضای باز» (Park Outside) صادر کرده و از مالکان میخواهند به دلیل خطر آتشسوزی، خودروی خود را در فضای باز و دور از ساختمانها یا هرگونه سازه پارک کنند. با این حال، نبود راهکار جایگزین در کنار این هشدارها، مالکان را با بحران شدید جای پارک و مشکلات فراوان روبهرو کرده است.
بر اساس تازهترین آمار شرکت کارفکس (Carfax)، ارائهدهنده تخصصی سوابق خودرو، در حال حاضر حدود ۳.۲ میلیون خودروی تعمیرنشده در سراسر آمریکا تردد میکنند که به دلیل خطر آتشسوزی، برای آنها دستور فراخوان «پارک در فضای باز» صادر شده است.
آمارهای اداره ملی ایمنی ترافیک بزرگراههای آمریکا (NHTSA) نیز عمق بحران را نشان میدهد. به گزارش NHTSA، تنها از ژانویه تا ژوئیه سال جاری، ۱۷ دستور فراخوان پارک در فضای باز صادر شده که نزدیک به ۱.۷ میلیون خودرو را شامل میشود. این شدیدترین روند افزایشی از سال ۲۰۱۵ تاکنون است؛ یعنی زمانی که این سازمان ردهبندی خطر «پارک در فضای باز» را برای جلوگیری از خسارات ساختمانی و جانی تعیین کرد. این نهاد بهویژه تنها در تابستان امسال، ۸ مورد هشدار اضطراری پارک در فضای باز صادر کرد که از جمله آنها میتوان به فراخوان یک میلیون دستگاه خودروی جیپ (Jeep) به علت نقص سیمکشی پمپ فرمان هیدرولیک اشاره کرد.
موارد واقعی از خسارات ناشی از این مشکل نیز پیدرپی گزارش میشود. سارا لامرستن، ساکن کالیفرنیا، اواخر سال گذشته اطلاعیه فراخوان پارک در فضای باز را برای خودروی جیپ رانگلر پلاگین هیبریدی (PHEV) مدل ۲۰۲۲ خود به دلیل خطر آتشسوزی باتری ولتاژ بالا دریافت کرد. با این حال، پیش از آنکه بتواند نوبتی برای مراجعه به نمایندگی رزرو کند، خودرو در حین رانندگی دخترش آتش گرفت و تا حدی تخریب شد که دیگر قابل شناسایی نبود. در شهر فارگو، ایالت داکوتای شمالی نیز مردی پس از ورود به گاراژ خانه، با شعلهور شدن ناگهانی خودروی هیوندای سانتافه پارکشده خود مواجه شد و وحشتزده محل را ترک کرد.
کارشناسان دلیل اصلی این آتشسوزیهای نامتعارف را «پیشرفت فناوری» و «برقیسازی» خودروها میدانند. خودروهای مدرن بهطور فزایندهای به قطعات الکترونیکی پرتعداد و مدارهای پیچیده نظیر سامانههای کمکی خودران، موتور گرمکن صندلیها، رلههای استارت، پمپ فرمان هیدرولیک و باتریهای ولتاژ بالا مجهز هستند که همگی در فضایی متراکم قرار گرفتهاند.
فرانک بوریس، مشاور ایمنی و بازرس پیشین NHTSA، توضیح میدهد: «شاید موتور خودرو خاموش باشد، اما مدارها به گونهای طراحی شدهاند که جریان برق پرقدرت بهطور ۲۴ ساعته در آنها در گردش است و دائماً حرارت تولید میشود. افزایش چشمگیر قطعات الکترونیکی در خودروها به این معنی است که احتمال بروز نقص فنی یا اتصال کوتاه و در نتیجه وقوع آتشسوزی نیز افزایش یافته است.»
شان کین، مدیر سازمان تحقیقات ایمنی خودرو «پژوهش و راهبردهای ایمنی» (Safety Research and Strategies) نیز بیان کرد: «محفظه موتور خودروهای امروزی بسیار متراکم طراحی شده و قطعات با فشردگی بالایی در کنار هم قرار گرفتهاند. این مسئله باعث میشود که حتی پس از خاموش شدن موتور، گرمای باقیمانده برای مدت بسیار طولانیتری نسبت به گذشته حفظ شود و شرایط مساعدی برای بروز آتشسوزی شکل بگیرد.»
مشکل اصلی این است که مالکان دریافتکننده فراخوان، به دلیل نبود راهکارهای عملی و واقعبینانه، دچار بلاتکلیفی و درماندگی شدهاند.
در فراخوانهای معمول مانند نقص ترمز یا کیسه هوا، تنها در هنگام رانندگی باید احتیاط کرد؛ اما در فراخوانهای پارک در فضای باز، آتشسوزی حتی در حالت پارک کامل و ساکن نیز رخ میدهد و شعلههای آتش میتواند به کل خانه، گاراژ یا ساختمانهای اطراف سرایت کند.با این حال، بررسی علت فراخوان، تأمین قطعات اصلاحشده و ارائه خدمات تعمیر واقعی توسط خودروسازان معمولاً چندین ماه و گاهی بیش از یک سال به طول میانجامد. در این مدت، مالکان خودرو مجبورند با خودروهایی شبیه به بمبهای ساعتی که هر لحظه امکان انفجارشان وجود دارد، به پارک نامحدود در فضای باز ادامه دهند.
بهویژه افرادی که در آپارتمانها یا مجتمعهای مسکونی زندگی میکنند و ناچار به استفاده از پارکینگهای سرپوشیده اختصاصی زیرزمینی هستند، یا ساکنان مراکز شهری که فضای پارک روباز مناسبی ندارند، با مشکلات طاقتفرسایی مواجه شدهاند. استیو هومیل، مالک یک جیپ گرند چروکی 4xe، با ابراز ناراحتی شدید گفت: «این یک دردسر بزرگ، غیرمنطقی و به معنای واقعی کلمه یک افتضاح است.»
برخی خودروها حتی با معضل دوگانه خطر آتشسوزی و خطر سرقت دستوپنجه نرم میکنند. در مورد برخی از مدلهای هیوندای و کیا که به دلیل نداشتن سیستم ضدسرقت (ایموبلایزر) به هدفی برای سارقان تبدیل شدهاند، همزمانی با فراخوان پارک در فضای باز، مالکان را در بلاتکلیفی شدیدی قرار داده است. شان کین، مدیر یکی از مؤسسات ایمنی، اظهار داشت: «استعلامهای مستأصلکنندهای از سوی مالکان سرازیر شده که میگویند: "نمیخواهیم خانهمان در آتش بسوزد، اما دلمان هم نمیخواهد ماشین را بیرون بگذاریم تا دزدیده شود؛ واقعاً باید چه کار کنیم؟"»
مایکل بروکس، مدیر «مرکز ایمنی خودرو» (Center for Auto Safety)، با تأکید بر اینکه «آتش گرفتن خودروی پارکشده در زمانی که کسی در آن حضور ندارد یک خطر مرگبار است که میتواند به فاجعهای بزرگ ختم شود»، از شرکتهای خودروسازی خواست تا هرچه سریعتر راهحلهای فنی را تدوین کرده و قطعات مورد نیاز را تأمین کنند.